တေက်ာ့ျပန္ဦးေမာ့လာတဲ့ ေမးခိုင္ေရာဂါ

“ဒီေန႔ကေတာ့ Transfer In (Transfer in) တစ္ေယာက္ပဲ ၀င္တယ္ဆရာ”
Night Duty အ၀င္၌ တာ၀န္က် ဆရာ၀န္ Dr. ေမဇင္က ဆိုသည္။ Duty လႊဲခ်ိန္တြင္ လႊဲေပးသူႏွင့္ လကၡံသူတို႔အၾကား Over ေပးၾကရသည္မွာ စာေရးသူတို႔ ေဆးေလာက၏ ေန႔စဥ္၀တၳရားတစ္ခု။ Ward ကိုအၾကမ္းဖ်ဥ္း လွည့္ၾကည့္ရင္း ရင္ထဲစိတ္ပူမိသည္က Bed No.8 (သို႔) Isolated Roomတြင္ ယခင္ေန႔ကရွိေသာ ကေလးလူနာ “လွိုင္ျပည့္ေအး”ကို ယေန႔ ယခုမေတြ႕ရေတာ့။ “ဆုံးသြားၿပီလား”ဟု စိတ္ထဲက ထင့္ေနသည္။ Over ယူၿပီးလၽွင္ေတာ့ ေမးရဦးမည္။
“ဒီေန႔ Tetanus အသစ္တစ္ေယာက္ ထပ္ေရာက္တယ္။ အရင္တစ္ပတ္က
ဆရာတင္ထားတဲ့ လွိုင္ျပည့္ေအးေလးက ေကာင္းေနလို႔ ေနာက္ခန္းေရြ႕ထားလိုက္ၿပီ” Dr. ေမဇင္စကားၾကားရမွ ရင္ထဲေပါ့သြားသည္။ ၿပီးခဲ့သည့္္ အပတ္က (၄)ႏွစ္ သမီးေလး “တက္သည္” ဆိုၿပီး ေဆး႐ုံလာျပခဲ့သည္။ တစ္ကိုယ္လုံးေတာင့္တင္း၊ တဆတ္ဆတ္တုန္ေနၿပီး ေခါင္းေမာ့ ခါးေကာ့ကာ အံႀကိတ္လ်က္အေနအထား ေတြ႕ရသျဖင့္ Tetanus ေမးခိုင္ေရာဂါ ၀င္ေနၿပီဟု ကနဦးေရာဂါ သတ္မွတ္ခ်က္ျဖင့္ ေဆး႐ုံတင္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ လူအမ်ားစုက သံစူးမွ ေမးခိုင္ေရာဂါ ၀င္သည္ဟု မွတ္ယူတတ္ၾကသျဖင့္ ယခု ကေလးတြင္ ဒဏ္ရာဟူ၍ စိုးစဥ္းမရွိ။ သံဆူးေသးလားဟု ေမးရန္လည္း ထိုကေလးက သတိမေကာင္း။ ကေလး၏ မိသားစုက ေမးခိုင္ေရာဂါဟု လက္မခံ။ ၄င္းတို႔ေနထိုင္ရာေဒသမွ ဆရာဆိုသူက “နဂါးသိုက္မွ” လာေခၚေန၍ ဤသို႔ျဖစ္ရသည္တဲ့။ ထို႔ေၾကာင့္ ေဆး႐ုံမွ ေခတၱခဏ အိမ္ျပန္ေခၚ၍ ထိုဆရာႏွင့္ နဂါးသိုက္ကို ႏွင္ဦးမည္တဲ့။ ထိုေန႔မွာပင္ ကေလးအေျခအေနမွာ ပိုဆိုးလာၿပီး အသက္ပင္ ေကာင္းေကာင္းမရွုနိုင္သျဖင့္ အသက္ရွု စက္ေပၚတင္လိုက္ရခ်ိန္ ျဖစ္သည္။ ေဆးပညာအေတြ႕အၾကဳံအရ အခ်ိန္အတိုင္းအတာတစ္ခုအထိ အသက္ရွုစက္ျဖင့္ ေပးရွုထားလၽွင္ ပကတိ ျပန္ေကာင္းသြားၾကေၾကာင္း ယခု ရပ္လၽွင္ ယခုပင္ ေသမည္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ အနာမရွိ သံမဆူးဘူးပင္ျငား မၾကာမီရက္က နားေဖာက္ရာမွ ေမးခိုင္ပိုး၀င္သြားသည္ ျဖစ္နိုင္ေၾကာင္း ရွင္းျပၿပီး မနည္းဆြဲထားခဲ့ရသူေလး။ ယခုေတာ့ သက္သာသည္ဟု ၾကားရေတာ့ ၀မ္းသာသြားရသည္။

“ဒီေန႔ Case ကေရာ”
“ဟုတ္တယ္ ဆရာ၊ ေျပာမလို႔ပဲ ကေလးက (၉)ႏွစ္ကေလး ထန္းပင္ကုန္းဘက္က လာတာ သံဆူးတာ (၄)ရက္ရွိၿပီး ညကမွ Muscle Spasm ေတြရ Trismusေတြ Locked Jawေတြ ရလာတာတဲ့

“အခုေရာ”
“အခုေတာ့ DZ Infusion 100ug/kg/hr နဲ႔ Spasm Controll ed ရေနတယ္။ ATT နဲ႔ Immunoglobulin လဲထိုးေပးၿပီး”
ၾကည့္လိုက္ေတာ့ ကေလးက မလွုပ္မယွက္၊ ေကာင္းေကာင္းအိပ္ေနသည္။ အသက္ရွုပုံႏွင့္ အင္အားသည္ကား ေကာင္းေသးသည္။ တိတ္ဆိတ္ၿငိမ္သက္ေသာ အေမွာင္ခန္းအတြင္း Stimulus နည္းနိုင္သမၽွ နည္းေအာင္ထားထားနိုင္သည္။ စာေရးသူတို႔ ငယ္စဥ္ဘ၀မွစ၍ ၾကက္ညႇာဆုံဆို႔ ေမးခိုင္ကာကြယ္ေဆး DPTႏွင့္ ATTဟုေခၚေသာ ေမးခိုင္ေရာဂါ ကာကြယ္ေဆးကို တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ ထိုးေပးနိုင္၍ ေမးခိုင္ေရာဂါဟူသည္ အေတာ္အတန္ ရွားသြားခဲ့သည္။ ယခု ခံစားေနရေသာ ကေလးမ်ားသည္ကား DPTလည္း မထိုးခဲ့ရ၊ ATTလည္း ထပ္မလိုက္ခဲ့ရသူမ်ားတည္း။ မ်ိဳးဆက္ပြား က်န္းမာေရးလုပ္ငန္းစဥ္တစ္ရပ္ အေနျဖင့္ အရြယ္ေရာက္ၿပီးေသာ မိန္းကေလးတိုင္း ATT ထိုးေပးခဲ့ျခင္းေၾကာင့္လည္းေကာင္း သန႔္ရွင္းစနစ္က်ေသာ ေမြးဖြားႏွုန္း ျမင့္တက္လာျခင္းေၾကာင့္ လည္းေကာင္း Neonatal Tetanus ေမြးကင္းစအရြယ္၌ ျဖစ္ေသာ ေမးခိုင္ျခင္းကား ေလ်ာ့နည္းလာပါသည္။

Tetanus ေရာဂါသည္ Clostridium Tetani ေခၚသည့္ ဘက္တီးရီးယားပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္ရသည္။ ဘက္တီးရီးယားပိုးမ်ားတြင္ ေလႀကိဳက္ေသာ ပိုးႏွင့္ ေလးမႀကိဳက္ေသာပိုး၊ အဏုၾကည့္မွန္ေျပာင္းျဖင့္ ၾကည့္နိုင္ရန္ လိုအပ္ေသာ ေဆးထိုးေသာအခါ Gram Stain အေရာင္ဟပ္ေသာပိုးႏွင့္ အေရာင္မဟတ္ေသာပိုးဟူ၍ ခြဲျခားနိုင္ရာ ယခု Clastridium Tetaniသည္ Gram Positive Anacerobe ျဖစ္သည္။ ၄င္းပိုး၏ ထူးျခားခ်က္မွာ သာမန္အပူေပး၍ ပိုးသတ္ေဆး၊ အရက္ပ်ံျဖန္း႐ုံျဖင့္ မေသ။ Spore Baring ဟူသည့္ သူ၏ ထူးျခားေသာ ၀ိေသသသည္လည္း စြတ္စိုေသာ ပုပ္ပြညစ္ေပေသာ ေနရာေဒသႏွင့္ လူ၏ကိုယ္အတြင္းက်က်ႏွင့္ အနာဆိုးမ်ားတြင္ ေပါက္ဖြားရွင္သန္ျခင္းကို အားေပးသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အ၀ပိတ္ေနေသာအနာမ်ား၊ အညစ္အေၾကးႏွင့္ ဆက္ႏြယ္ေနေသာ ေနရာမ်ားမွအနာမ်ား၌ ပိုမို၍ ျဖစ္ပြားတတ္ၾကသည္။

ထိုသို႔ေပါက္ဖြားၿပီးေနာက္ လူကိုဒုကၡေပးမည့္ Atentanolysinႏွင့္ Tetanospasmin ဟူေသာ ဓာတ္ႏွစ္ခုကို လူ႔ခႏၶာကိုယ္ထဲ ထုတ္လႊတ္၀င္ရာမွ “ေမးခိုင္ျခင္း”ဟူေသာ လကၡဏာမ်ား ေပၚလာျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ေမးခိုင္သည္ဆိုေသာ လူသိမ်ားေသာ လကၡဏာထက္ ခႏၶာကိုယ္ အျခားေနရာမ်ားရွိ ႂကြက္သားမ်ား ႂကြက္တက္ျခင္းက ဤေရာဂါ၏ အဓိကျပႆနာ ျဖစ္သည္။ လူတစ္ဦး အသက္ရွုရန္ လိုအပ္ေသာ ရင္၀မ္ျခားႂကြက္သား၊ ရင္းညြန႔္ၾကား၊ နံရိုးၾကား ႂကြက္သားမ်ားပါ ႂကြက္တက္ၿပီး ခိုင္လာေသာအခါ အသက္မရွုနိုင္ေတာ့ဘဲ အသက္ဆုံးရွုံးၾကရသည္။

ကေလးတစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး ေရာဂါျပင္းထန္မွုကား မတူညီၾက။ ပိုး၀င္ၿပီး လကၡဏာ ေစာေစာေပၚလၽွင္ ပိုျပင္းထန္သည္။ ရက္တိုတိုတြင္း တစ္ကိုယ္လုံး ႂကြက္တက္လၽွင္ ပိုျပင္းထန္ၿပီး သတိမေကာင္းသူမ်ား၊ အဖ်ား 104F ထက္ျပင္းသူမ်ား၌ ေရာဂါပိုမို ျပင္းထန္ေၾကာင္း ေတြ႕ရပါသည္။ ေမးခိုင္ေရာဂါ ဟုတ္၊ မဟုတ္ကိုကား ေသြးေဖာက္စစ္ျခင္း၊ ဓာတ္မွန္ရိုက္ျခင္းအစရွိသည့္ မည္သို႔ေသာ စမ္းသပ္၍မရ။ စစ္ေဆးျခင္းမ်ိဳးျဖင့္မၽွ ရွာေဖြ၍ မရ။ ေရာဂါရာဇ၀င္ Proper History Takingႏွင့္ Clinical Examination တို႔ျဖင့္သာ သိနိုင္ေပသည္။ ထိုေနရာ၌ ေရာဂါႏုေသာ Mild Case မ်ားကို သတိမမူမိၾကဘဲ ႐ုတ္တရက္ ေဖာက္ျပန္လာသည့္အခါမွ ေဆး႐ုံေျပးလာၾကသည့္အတြက္ မမီလိုက္ၾကသည္မ်ား ရွိပါသည္။ အသက္မရွုနိုင္ေတာ့သည့္ မိနစ္ပိုင္းအတြင္း အသက္ဆုံးရွုံးရသည္ မဟုတ္ပါေလာ။ ထို႔အျပင္ ေမးခိုင္ေရာဂါ၏ ထူးျခားခ်က္မွာ Stimulus Sensitive လွုံေဆာ္မွုႏွင့္အတူ ႂကြက္တက္ျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ အာ႐ုံငါးပါး၏ လွုံေဆာ္မွုရွိတိုင္း ဆိုးရြားေသာ ႂကြက္တက္ျခင္းမ်ား ျဖစ္ေပၚသျဖင့္ ေဆး႐ုံမ်ားတြင္ “အေမွာင္ခန္း”၌ ၄င္းတို႔ကဲ့သို႔ လူနာမ်ားထားသည္ကို ျမင္ဖူးၾကပါလိမ့္မည္။

“သားေလးေရ သတိထား သားေလး၊ အေမေဘးမွာ ရွိတယ္ေလ”ဟူ၍ လူနာအား ထိေတြ႕ ကိုင္တြယ္ေျပာဆိုသမၽွ “ခ်စ္ရာမေရာက္ပဲ ႏွစ္ရာေရာက္ေၾကာင္း” သိေစခ်င္ပါသည္။ ေရာဂါ၏ အဓိက ကုထုံးသည္ကား အသက္အႏၲရာယ္ ေပးနိုင္ေသာ ႂကြက္တက္ျခင္းကို ေျဖေလ်ာ့ေသာ ေဆးမ်ားေပးျခင္း၊ လိုအပ္လၽွင္ အိပ္ေဆး၊ ေမ့ေဆးအထိ ထိုးျခင္း အသက္ရွုစက္ Ventilatorျဖင့္ ကူညီရွုေပးျခင္း၊ ပင္မဒဏ္ရာကို သန႔္စင္ကုသျခင္း၊ ရွိႏွင့္ၿပီးသား ပိုးအတြက္ ပိုးသတ္ေဆး Antibiotics ထိုးျခင္း၊ ေရာဂါဆိုးေစေသာ ဓာတ္ေျဖေဆး Tetanus Immunoglobulin ေပးျခင္း၊ လိုအပ္ေသာ အာဟာရကို ျဖည့္စြမ္းေပးျခင္းတို႔သာ ျဖစ္ပါသည္။ ေရာဂါကို ၾကည့္ရွု ေစာင့္ေရွာက္ေနရခ်ိန္သည္ကား (၂)လမွ (၄)လအထိ ၾကာနိုင္ပါသည္။ အေရးႀကီးသည့္ အခ်က္မွာ ႂကြက္တက္ျခင္း ေျပေလ်ာ့ၿပီး နလန္ထစကာလ၌ အစာ (သို႔) အရည္ေကၽြးခ်ိန္၌ လမ္းေၾကာင္းမွား၍ အသက္ရွုလမ္းေၾကာင္း ေလႁပြန္ပိတ္ျခင္း၊ အစာသီးသြား၍ အဆုတ္အတြင္း ပိုး၀င္သြားျခင္း Sspiration Pneumoniaတို႔ ျဖစ္ပါသည္။

“ကာကြယ္ျခင္းသည္ ကုသျခင္းထက္ ပိုေကာင္းသည္” Prevention is better than cure ဆိုသည့္အတိုင္း ေမးခိုင္ေရာဂါေၾကာင့္ အသက္မဆုံးရွုံးရေအာင္ ကာကြယ္ေဆးမ်ား ထိုးရမည္။ ကေလးဘ၀ကတည္းက သတ္မွတ္ထားေသာ ငါးမ်ိဳးစပ္ ကာကြယ္ေဆး လူႀကီးျဖစ္လာလၽွင္ ထပ္ဆင့္ကာကြယ္ေဆး၊ ဒဏ္ရာတစ္ခုခုရလၽွင္Secondary vaccination လိုအပ္ေသာ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မွုမ်ားကို ခံယူၾကၿပီး ေမးခိုင္ေရာဂါ၏ ဆိုးရြာေသာ ေ၀ဒနာမ်ားကို ေရွာင္ရွားနိုင္ၾကပါေစဟု တိုက္တြန္းေရးသားလိုက္ရပါေတာ့သည္။

Myanmar ICT